TM Opvang & Projectmanagement begeleidde Ayub tijdens zijn verblijf op de opvanglocatie in Someren. Onze medewerkers keken niet alleen naar zijn praktische situatie, maar ook naar zijn achtergrond, kennis, kwaliteiten en toekomstmogelijkheden. Zijn verhaal laat zien hoeveel ervaring en talent bewoners meenemen en hoe belangrijk persoonlijke begeleiding is. Binnen onze aanpak proberen we deze kwaliteiten zichtbaar te maken en bewoners te verbinden aan passende mogelijkheden voor participatie en ontwikkeling.
Het Eindhovens Dagblad ging in gesprek met Ayub over zijn leven in Nederland.
Ayub (49) won bijna een lerarenprijs van 1 miljoen dollar, maar zit nu zonder zijn gezin in de asielopvang in Someren
Hij hoorde in 2016 bij de tien finalisten voor de Global Teacher Prize, een prestigieuze prijs à 1 miljoen dollar. Nu verblijft Ayub Mohamud Abdi in de asielopvang op De Hoof in Someren en werkt hij bij McDonald’s. Zijn vrouw en kinderen zijn nog in Kenia.
De zaal zit vol hoogwaardigheidsbekleders tijdens de gala-uitreiking van de Global Teacher Prize 2016. Er worden video’s vertoond waarin oud-presidenten Bill Clinton en Joe Biden en de Britse kroonprins William de zaal toespreken.
De tien finalisten die kans maken op de prijs vanwege hun verdiensten voor het onderwijs, zitten op het podium. Ze komen van over de hele wereld: Pakistan, Japan, Australië, Palestina. En Kenia. Aan de prijs is een bedrag verbonden van 1 miljoen dollar. De paus maakt de naam van de winnaar bekend via een groot scherm.
Hij wint niet. Tien jaar later is het podium ver weg voor Ayub Mohamud Abdi (49) uit Kenia. De tengere en zachtmoedige man zit in de asielopvang op De Hoof in Someren. Daar deelt hij met drie andere vluchtelingen een ‘unit’, een container die net groot genoeg is voor de bedden, een kast en een kleine tafel. In de achterwand zit een raam voor wat zonlicht.
Zijn vrouw Halima was zwanger van hun vijfde kind toen Abdi uit Kenia vluchtte. Zijn jongste zoon, nu bijna 2 jaar, heeft hij nog nooit in het echt gezien. Wel via videobellen; er is bijna dagelijks contact met wat ooit thuis was. „Nederland voelt al een beetje als een tweede thuis.”
Abdi groeit op in het noorden van Kenia, in een gemeenschap van nomaden waar het leven om de dieren draait. Twintig kilometer lopen om een kudde te laten grazen is niets bijzonders. Maar hij gaat naar school. Dankzij zijn vader kan hij een lerarenopleiding volgen in Oeganda.
Klein Mogadishu
Na tien jaar op een school in het noorden, geeft Abdi economie en islamitische studies op een highschool in een wijk van de hoofdstad Nairobi waar Somaliërs domineren. De burgeroorlog in dat land brengt al decennialang een grote stroom vluchtelingen naar Kenia. In de volksmond wordt de wijk ook wel Klein Mogadishu genoemd. De school waar Abdi lesgeeft wordt door islamitische militanten gebruikt als rekruteringszone.
„Aanvallen van terroristische groepen zorgden voor wantrouwen tussen christenen en moslims.” In zijn godsdienstlessen praat Abdi met leerlingen over deradicalisering. Hij wil voorkomen dat ze worden ingelijfd door extremistische groeperingen.
En hij is de oprichter van Teachers Against Violent Extremism. Dat zorgt voor zijn nominatie voor de Global Teacher Prize, maar ook voor het feit dat hij nu zonder zijn gezin op De Hoof woont. „Ik was een activist, ook op sociale media. Het was niet meer veilig voor mij om in Kenia te blijven.”
Voor trainingen en workshops reisde Abdi veel naar het buitenland. Toen hij in Den Haag was, besloot hij niet meer terug te gaan. Dat is nu 2,5 jaar geleden. Hij heeft wel tien asielzoekerscentra van binnen gezien.
„In Nijmegen volgde ik een taalprogramma voor vluchtelingen aan de Radboud Universiteit.” Abdi spreekt al best wat Nederlands, maar een gesprek voeren gaat vooralsnog beter in het Engels. Een vrijwilliger van Onis Welzijn geeft hem nu taalles. Aan de wand van de unit hangen witte vellen met Nederlandse woorden. Na het alfabet, telwoorden en kleuren zijn nu lichaamsdelen aan de beurt. ‘Oor, oog, haar, hoofd.’
‘Tolerant en vriendelijk’
Hoe kijkt hij naar de protesten bij asielzoekerscentra? „Incidenten worden soms door sociale media uitvergroot.” Hoewel, twee maanden geleden maakte hij zelf ook iets vervelends mee. Hij zat op de fiets en iemand goot vanuit een voorbijrijdend bestelbusje yoghurt over hem heen. „Maar de meeste Nederlanders zijn tolerant en vriendelijk. Uitgesproken, rechttoe rechtaan. Kenianen zeggen vaak ‘misschien’.”
„De vluchtelingenkinderen hier, uit verschillende landen, vinden altijd een manier om met elkaar te communiceren en samen te spelen. Mensen zouden diversiteit moeten verwelkomen. Als alle tulpen dezelfde kleur zouden hebben, zou het maar saai zijn.”
Abdi werkt dertig uur in de week bij McDonald’s. „Liever ben ik natuurlijk leraar, maar de taal is een barrière.” Hoe lang hij nog in een azc moet blijven? Hij heeft geen idee. „De procedure loopt.” Hij laat een foto van twee meisjes zien. „Mijn dochters. Ze zijn nog te jong om te begrijpen waarom ik weg ben.”
Pas als hij statushouder is, kan hij volgende stappen zetten. Zoals zijn gezin hierheen halen. Voelt het alsof zijn leven nu op pauze staat? „Nee, ik leef het. Ik leer de taal en houd mezelf bezig. Boven een krantenartikel over een vluchteling stond de kop: ‘Waar een wil is, is geen weg’. Dat is niet mijn verhaal. Er is licht aan het eind van de tunnel, ik geef de hoop niet op.”
